przez Admin2 | sie 1, 2022 | news-pl
Art. 134. W stosunku do rodzeństwa zobowiązany może uchylić się od świadczeń alimentacyjnych, jeżeli są one połączone z nadmiernym uszczerbkiem dla niego lub dla jego najbliższej rodziny. (Co to jest ten nadmierny uszczerbek – coś z orzecznictwa i komentarzy)
Tytuł II "Powinowactwo i pokrewieństwo", dział III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy stanowi o obowiązku alimentacyjnym. Przepis art. 128 k.r.o. poprzez ustanowienie instytucji obowiązku alimentacyjnego, nakłada na krewnych w linii prostej oraz na rodzeństwo, powinność dostarczania, zgodnych z usprawiedliwionymi potrzebami, środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Zgodnie z orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie "obowiązek ten nie wyczerpuje się jednak w relacjach między krewnymi i może dotyczyć także innych osób bliskich, niezwiązanych więzami krwi." (Wyrok WSA w Szczecinie z 17.09.2020 r., II SA/Sz 438/20, LEX nr 3088619.) Jak podaje Hanna Witczak oraz Agnieszka Kawałko w komentarzu do ustawy wypełnianie tego obowiązku "może polegać na dostarczaniu uprawnionemu mieszkania, opieki lekarskiej i domowej. Środkami wychowania są w szczególności wydatki na wykształcenie, rozwój fizyczny, a także na zaspokajanie potrzeb kulturalnych czy na rozrywkę." (A. Kawałko, H. Witczak [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2021, art. 128.). Jak większość instytucji prawa cywilnego, tak i obowiązek alimentacyjny, nie ma charakteru absolutnego. W sytuacjach, w których jego wykonywanie połączone byłoby z naruszeniem zasad współżycia społecznego musi on zostać ograniczony. Z tego względu, niemniej tylko wyjątkowo, od obowiązku uchylić się może rodzeństwo. Niejako na marginesie warto zaznaczyć, że regulacja odnosi się zarówno do rodzeństwa biologicznego jaki i przyrodniego. Wymaganą przesłanką, której ziszczenie uprawnia do ograniczenia omawianej powinności jest sytuacja, w której wykonanie obowiązku byłoby połączone z nadmiernym uszczerbkiem dla zobowiązanego lub jego najbliższej rodziny. Prawidłowa wykładnia wymaga ustalenia zakresu dwóch pojęć, tj. jak należy rozumieć określenie najbliższa rodzina oraz przede wszystkim jakie zachowanie może zostać zakwalifikowane jako połączone z nadmiernym uszczerbkiem.
Do grona najbliższej rodziny w doktrynie zalicza się małżonka oraz wstępnych. W sytuacji w której doszłoby do kolizji obowiązku alimentacyjnego względem najbliższej rodziny i względem rodzeństwa prymat należy przyznać zaspokojeniu potrzeb najbliższej rodziny. Na marginesie można wskazać, że niekiedy z pojęciem najbliższej rodziny utożsamia się również rodziców zobowiązanego, ale tylko jeżeli pozostają oni na jego utrzymaniu (A. Kawałko, H. Witczak [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2021, art. 134.). Natomiast, jak wskazywał Sąd Apelacyjny w Krakowie, w orzeczeniu wydanym w dniu 24 stycznia 2013 r. "o tym, kto jest najbliższym członkiem rodziny decyduje faktyczny układ stosunków pomiędzy określonymi osobami, a nie formalna kolejność pokrewieństwa wynikająca w szczególności z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czy ewentualnie z powinowactwa." (Wyrok SA w Krakowie z 24.01.2013 r., I ACa 1347/12, LEX nr 1362742.)
Jeżeli idzie zaś o nadmierny uszczerbek – ścisłe ustalenie zakresu znaczeniowego pojęcia nie jest możliwe. Podkreślił to Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 15 grudnia 2010 r., stwierdzając jednoznacznie, że "kodeks cywilny nie wskazuje żadnych kryteriów wedle których należy szacować uszczerbek polegający na pogorszeniu sytuacji życiowej". Niemniej, jak podaje T. Domińczyk w komentarzu do ustawy, chodzi o ustalenie skutków ewentualnego obciążenia alimentami dla samego zobowiązanego i jego najbliższej rodziny. Co zatem jasne, wymagana jest każdorazowa ocena konkretnego przypadku, uwzględniająca stan majątkowy i możliwości płatnicze zobowiązanego, również przewidywania w tym względzie na najbliższą przyszłość (T. Domińczyk [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, wyd. V, red. K. Piasecki, Warszawa 2011, art. 134.). Według J. Gwiazdomorskiego za nadmierny może być uważany uszczerbek, który wyniknąłby ze spełnienia świadczeń i w konsekwencji spowodowałby uniemożliwienie zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb rodzeństwa, które są tak istotne że uznawane są za niemalże niezbędne.
przez Admin2 | lip 1, 2022 | news-pl
Zgodnie z art. 130 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359)- dalej k.r.o., zobowiązanie jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa bądź po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka.
Powyższe zagadnienie wpisuje się w szerszy kontekst instytucji alimentacji na gruncie prawa cywilnego. Innym aktem prawnym, który reguluje obowiązek świadczeń alimentacyjnych, jest obok k.r.o. ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r.- Kodeks cywilny (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 z późn. zm.)- dalej k.c. Na kanwie umowy darowizny zgodnie z art. 897 k.c. rodzi się problem powinności powstającej po stronie obdarowanego w momencie, gdy jego darczyńca popadnie w niedostatek, która to powinność polega na dostarczaniu darczyńcy, w granicach istniejącego jeszcze przysporzenia, środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych
W wyroku SA w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2019 r. o sygnaturze I ACa 575/18 skład orzekający postawił tezę, iż pomimo że zgodnie z art. 130 k.r.o. obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka, to jednak obowiązek alimentacyjny obdarowanych z art. 897 k.c., w granicach określonych w tym przepisie, wyprzedza obowiązek alimentacyjny byłego małżonka, nawet w sytuacji, gdy obdarowanymi są krewni darczyńcy. W orzeczeniu tym judykatura zestawiła ze sobą zatem opisane wyżej regulacje prawne, przyznając niejako pierwszeństwo przed obowiązkiem alimentacyjnym rozwiedzionych małżonków obowiązkowi alimentacyjnemu obdarowanych niezależnie od ich powiązań rodzinnych z darczyńcą.
przez Admin2 | cze 1, 2022 | news-pl
Od 1 stycznia 2022 wprowadzono § 2 art. 733 kpc zgodnie z którym w przypadku zabezpieczenia w formie miesięcznego świadczenia na zapewnienie środków utrzymania termin upadku zabezpieczenia wyznaczany przez sąd, przed wszczęciem postępowania w sprawie wynosi sześć miesięcy. Sąd na uzasadniony wniosek pełnomocnika może wskazać dłuższy termin, wynoszący nie więcej jednak niż rok. Do tej poty maksymalny termin wynosił tylko dwa tygodnie jak w innych sprawach.
Omawiana regulacja dotyczy roszczeń opartych na podstawie art. 444 § 2 lub art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego, w formie miesięcznego świadczenia na zapewnienie środków utrzymania, w związku ze szkodą poniesioną wskutek czynu niedozwolonego wyczerpującego znamiona:
- jednego z przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w ruchu lądowym, o których mowa w rozdziale XXI Kodeksu karnego, lub
- zabójstwa z użyciem pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym, lub
- umyślnego spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu z użyciem pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym - sąd udziela tego zabezpieczenia na rzecz każdego uprawnionego w wysokości nie niższej niż kwota najniższej emerytury określonej w art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291, z późn. zm. 20 ), chyba że uzyskanie świadczeń rentowych z innych źródeł przemawia za udzieleniem zabezpieczenia w wysokości kwoty niższej.
Łączna kwota zabezpieczenia na rzecz wszystkich uprawnionych w formie miesięcznego świadczenia na zapewnienie środków utrzymania na podstawie art. 444 § 2 oraz art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego nie może przekraczać wysokości uzyskiwanego przez poszkodowanego miesięcznego wynagrodzenia netto lub dochodu w okresie poprzedzającym zdarzenie i pięciokrotnej wysokości kwoty najniższej emerytury określonej w art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Trzeba jednak zauważyć, że nie jest do końca jasne czy wniosek o przedłużenie terminu może złożyć tylko profesjonalny pełnomocnik czy również inny (np. zstępny)
przez Admin2 | maj 2, 2022 | news-pl
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 czerwca 2021 r. (sygn. akt I NSNc 79/20) wypowiedział się na temat braku możliwości obniżenia alimentów z uwagi na raty kredytowe
Obowiązek alimentacyjny powstaje z mocy prawa. Zobowiązany do świadczenia alimentacyjnego może się tylko wyjątkowo zrzec z obowiązku łożenia na utrzymanie uprawnionego. Kodeks rodzinny i opiekuńczy wskazuje, że rodzic może się uchylić od świadczeń alimentacyjnych względem pełnoletniego dziecka, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla niego uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania. Należy więc podkreślić, że rodzic jest zawsze zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych na rzecz małoletniego dziecka, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.
W powyższym wyroku Sądu Najwyższego wskazuje się, że „celem obowiązku alimentacyjnego jest zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb małoletniego dziecka.” Zakres świadczeń alimentacyjnych wyznaczają usprawiedliwione potrzeby uprawnionego oraz zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego. Sąd Najwyższy podkreśla jednak, że „możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego nie określa się wyłącznie na podstawie rzeczywistych zarobków i dochodów. Nawet trudna sytuacja materialna rodzica nie zwalnia go od obowiązku świadczenia alimentów na potrzeby dzieci. Rodzic jest zobowiązany dzielić się z dzieckiem nawet bardzo szczupłymi dochodami. Natomiast w sytuacjach skrajnych, zaspokojenie potrzeb małoletnich dzieci może nastąpić nawet kosztem części składników majątkowych”.
Uchylenie się od zobowiązania świadczenia na rzecz uprawnionego jest bardzo rzadkie. Jak wskazano powyżej, kodeks ogranicza je tylko do wyjątkowych przypadków. Nie można również usprawiedliwiać się niskimi dochodami czy zaciągniętymi zobowiązaniami finansowymi. Jak wskazuje Sąd Najwyższy „obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych jest niezależny od obowiązku alimentacyjnego, dlatego nie może stanowić podstawy do uchylania się od jego wykonania”. Zadłużenie zobowiązanego nie może pozbawiać uprawnionego prawa do świadczenia.
Zmiana lub uchylenie obowiązku alimentacyjnego może nastąpić tylko w wyroku lub ugodzie sądowej.
przez Admin2 | kwi 1, 2022 | news-pl
Zgodnie z art. 135 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy: "zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w swoim wyroku z dnia 31 marca 2021 r. wydanym w sprawie o sygnaturze II SA/Go 157/21 odniósł się do tego przepisu i orzekł, że nie można arbitralnie nałożyć obowiązku alimentacyjnego na daną osobę bez wcześniejszej, dokładnej weryfikacji jej „zarobkowych i majątkowych możliwości”, o których mówi art. 135 § 1k.r.o. Zdaniem WSA należy sprawdzić, czy po stronie potencjalnej osoby zobowiązanej nie występują jakiekolwiek ograniczenia życiowe, które mogłyby stać na przeszkodzie w prawidłowym sprawowaniu opieki nad osobą uprawnioną.
przez Admin2 | mar 1, 2022 | news-pl
Roszczenie regresowe jest roszczeniem majątkowym, jednak nie jest traktowane jako roszczenie o świadczenie alimentacyjne. Nie korzysta z przepisów dotyczących m.in. egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Nie mają do niego zastosowania przepisy materialnoprocesowe i procesowe dotyczące uprzywilejowania roszczeń alimentacyjnych.
Roszczenia regresowe nie są roszczeniami alimentacyjnymi, jednak można traktować je jako spełnione już świadczenia alimentacyjne. Co do zasady jednak, alimenty mają służyć zaspokajaniu potrzeb bieżących. Alimenty za okres przeszły zasądza się wyjątkowo w przypadku, w którym z okresu przeszłego istnieją jakieś niezaspokojone potrzeby dziecka, albo w wyniku zaspokajania tych potrzeb powstało zadłużenie zaciągnięte na pokrycie usprawiedliwionych potrzeb dziecka.
Zgodnie z art. 140 par. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, osoba, która dostarcza drugiemu środków utrzymania lub wychowania nie będąc do tego zobowiązana albo będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w bliższej lub tej samej kolejności byłoby dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, która powinna była te świadczenia spełnić.
Możliwe jest więc żądać od osoby zobowiązanej do dostarczania środków utrzymania lub wychowania zwrotu tych kosztów, które poniosło się łożąc na uprawnionego do alimentów. Nie jest konieczne, aby uprzednio wydane zostało orzeczenie określające zakres obowiązku alimentacyjnego. Sąd określi jego wysokość w procesie o zwrot wspomnianych kosztów. Trzeba jednak zaznaczyć, że wysokość zwrotu jest bezpośrednio związana nie tylko z usprawiedliwionymi potrzebami uprawnionego, lecz także z majątkowymi i zarobkowymi możliwościami zobowiązanego. Oznacza to, że kwota przeznaczona na bieżące potrzeby dziecka może być za wysoka biorąc pod uwagę możliwości finansowe zobowiązanego. W takim przypadku zwrot nie pokryje całości środków przeznaczonych na utrzymanie dziecka.
Roszczenia regresowe przedawniają się z upływem trzech lat.
