[stan prawny: styczeń 2019 r.]
Najczęściej spotykamy się z alimentami, które są płacone na utrzymanie dzieci przez jednego z rodziców. Warto jednak przypomnieć, że alimenty mogą też występować pomiędzy osobami należącymi też do dalszej rodziny. Ma to znaczenie w praktyce zwłaszcza, gdy rodziców nie stać na utrzymanie dziecka.
Obowiązek alimentacyjny dotyczy krewnych w linii prostej (dziadkowie, rodzice i wnuki itd.) oraz rodzeństwo (brat i siostra), ale także małżonków (też byłych), przysposobionych i przysposabiających, macochę i pasierba.
Istotną zasadą przy alimentach jest kolejność w jakiej można domagać się alimentów od poszczególnych krewnych. Otóż obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.
Co istotne obowiązek alimentacyjny działa niejako w „dwie strony”. Nie jest bowiem tak, że tylko młodszy może domagać się alimentów od starszego, ale jeśli komuś potrzebne są alimenty może domagać się ich również od młodszych od siebie członków rodziny (np. dziadkowie od wnuków).
Alimenty mogą też być płacone pomiędzy byłymi małżonkami. Małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.
Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni.