Sąd Najwyższy w Uchwale z dnia 10 stycznia 2025 roku (sygn. III CZP 35/24) pochylił się nad zagadnieniem, czy rodzicom, którzy mają obowiązek alimentacyjny wobec ubezwłasnowolnionego dziecka, przysługuje wynagrodzenie za sprawowanie opieki nad takim dzieckiem (art. 162 § 2 kro).
Matka osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej wniosła o przyznanie jej wynagrodzenia ze środków publicznych za sprawowanie opieki. Sąd uznał jednak, że opieka matki jest realizacją obowiązku alimentacyjnego, a jej osobiste zaangażowanie – mimo poświęcenia – mieści się w zakresie powszechnie akceptowanych społecznie i prawnie powinności.
Jeżeli opiekunem osoby ubezwłasnowolnionej jest rodzic, na którym spoczywa obowiązek alimentacyjny, to z reguły nie otrzyma on dodatkowego wynagrodzenia. W wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych sytuacjach może powstać możliwość przyznania wynagrodzenia, jeśli zakres opieki wykracza daleko poza to, czego można oczekiwać od rodzica w ramach zasad współżycia społecznego. Niemniej jednak, taka decyzja wymaga każdorazowo indywidualnej oceny, zaś ocena Sądu musi uwzględniać okoliczności konkretnego stanu faktycznego i być wolna od schematyzmu.
W przytoczonym orzeczeniu Sąd Najwyższy wskazał, że „objęcie opieki przez matkę nad ubezwłasnowolnionym synem i jej wykonywanie stanowią wyraz realizacji osobistych powinności moralnych opiekuna wobec podopiecznego”. Dodatkowo SN zwrócił uwagę na to, że realizacja tych powinności jest wspierana ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym obejmującym nie tylko świadczenia majątkowe, ale również osobiste starania zobowiązanego (art. 133 § 1 k.r.o.).